AMAÇ
Kardiyopulmoner arrest durumundaki bir hastanın güvenli bir şekilde resusitasyonunu sağlamak için kuralları belirlemektir.
KAPSAM
CPR presedürü hastaya güvenli bir şekilde nasıl resüsitasyon yapılacağını kapsamaktadır.
SORUMLULUKLAR
Mavi kod yönetimi ile ilgili sorumlular;
Mavi kod uygulamalarının işlerliği, etkililiği, sürekliliği ve sistematikliğinin kontrolü Hasta Güvenliği Komitesindedir. İşleyişe yönelik tüm değerlendirmeler, mavi kod ile ilgili tatbikat ve eğitimlerin organizasyonu komite üyeleri tarafından komite toplantılarında yapılır ve gerektiğinde düzeltici önleyici faaliyetler başlatılır.
Prosedürün işleyişi ve gerektiğinde uygulanmasından tüm hastane personeli sorumludur.
Mesai içi ve mesai dışı CPR ekibi;
CPR Ekibi:
Mesai saatleri içinde;
- YB/Anestezi hekimi, teknisyeni
- Pediatri hekimi
- Başhemşire
- YB kıdemli hemşiresi
- Güvenlik Amiri
- Güvenlik Elemanları
Mesai saatleri dışında;
- Acil servis hekimi
- Servis hemşiresi
- Supervizör hemşire
- YB kıdemli hemşiresi
- Güvenlik Amiri
- Güvenlik Elemanı
CPR Ekibi Gelinceye Kadar;
Serviste: Hastanın hemşiresi, kat hekimi, sorumlu hemşire
Poliklinikte: Hastanın hekimi, hastaya en yakın hekim ve hemşire
Diğer Ünitelerde: Hastaya en yakın hekim ve hemşire
CPR Ekibinin Görev ve Sorumlulukları:
Hastanın Hemşiresi
- Durumu tanılar.
- 2222 ‘yi arayarak mavi kod verir.
- Canlandırmayı (CPR) başlatır (Önce tek kişi, yardım gelince 2. kişiyle birlikte).
- Ekip geldikten sonra acil arabasının başına geçer, istenilen malzeme/ilaçları hazırlar.
- Hasta hakkında ekibe bilgi verir.
- Canlandırma başarısızsa uygun vücut bakımını yapar ve aileye destek sağlar.
Hemşire (2. Canlandırıcı)
- 2222 ‘yi arayarak mavi kod verir.
- Acil arabasını hasta başına çeker.
- Hastayı monitorize eder.
- canlandırıcıya yardım eder. (Ekip gelinceye kadar)
Sorumlu Hemşire (Supervisor)
- Hasta ailesi ile ilgilenir.
- Gereksiz personeli nazikçe uzaklaştırır, trafiği düzenler.
- Hastanın hekimi ve ilgili birimlerle haberleşme ve koordinasyonu sağlar.
- Bütün olayları “CPR Formu”na kaydeder.
- Kattaki diğer hastalarla ilgilenilmesini sağlar.
- Canlandırma işlemi sonrası kullanılan malzeme ve ilaçların hasta hesabına işlenmesini ve acil arabasının tekrar yerleştirilmesini sağlar.
Kat Hekimi
- Ekip gelinceye kadar 1. veya 2. canlandırıcı konumunda canlandırmayı başlatır ve yönetir.
- Ekibe bilgi verir; hastaneye yatış sebebi, arrest öncesi durum ve arresten sonra yapılanları içeren kısa bir özetleme yapar.
- Hasta ailesine bilgi ve destek verir.
- Hastanın hekimiyle iletişim sağlar.
CPR Ekibi
- Mavi Kod alarmını alan YB sorumlu hekimi ve kıdemli hemşiresi hemen Mavi Kod alanına hareket eder.
- Hastaya ulaşıldığında liderliği diğer ekipten devralır (Entübasyon, ventilasyon ve kardiyak masaj).
- Hastanın hemşiresi veya kat hekiminden bilgi alır.
- Ekip lideri olarak bütün yaşam kurtarıcı kararları alır. İleri yaşam desteği girişimlerini yönetir.
- Defibrilatör ve monitorizasyonu, damar yolunu kontrol eder.
- Defibrile eder, resussitasyonu sürdürür.
Pediatri Doktoru
- CPR gerektiren hasta pediatrik ise CPR’ı yürütür, YB doktoru ona yardımcı olur.
Kıdemli Yoğun Bakım Hemşiresi
- Defibrilatörü ve monitorizasyonu kontrol eder.
- Damar yolunu kontrol eder ve/veya açar.
- Entübasyona ve diğer ileri yaşam desteği girişimlerine yardım eder.
- Hekim istemiyle arteriyal kan gazı ve diğer laboratuvar kan örneklerini gönderir.
TANIMLAR
Kardiyak Arrest: Kalp fonksiyonunun ani olarak durmasıdır ve bu durum potansiyel olarak geriye döndürülebilir. Bazen kardiyak arrest, bazen solunum arresti gelişebilir. Kardiyak arrestte nabız yoktur, solunum arrestinde ise nabız vardır ve/veya nabız yoktur.
Kardiyak arrestin üç önemli mekanizması şunlardır:
- Ventriküler fibrilasyon/nabız alınamayan ventriküler taşikardi
- Asistoli
- Elektromekanik disosiasyon (Nabızsız atım)
Kardiyak arrrestin belirtileri şunlardır:
- Bilinç kaybı
- Solunum durması
- Nabız alınamaması
- Siyanoz ve solgunluk
- Pupilla dilatasyonu
Kardiyopulmoner resussitasyonun en önemli hedefi dört dakika içinde etkin bir dolaşımı sağlayarak anoksiye bağlı olarak ortaya çıkan serebral hasarı önlemektir.
Ekipman: Hastanenin uygun departmanlarında “Crash–Cart” (acil arabası) bulunur. Crash-Cart bulunmayan yerlerin Crach-Cart’ı temin edeceği alanlar belirlenir. Bu arabalar kullanıldıktan hemen sonra ve her şiftte hemşireler tarafından kontrol edilir, eksik varsa tamamlanır ve her zaman kullanıma hazır bulundurulur. Acil arabalarında bulunması gereken tüm malzeme ve ekipman “Acil Arabası İlaç Malzeme Kontrol Formu” nda belirtilmiştir ve kontrolleri bu form ile yapılır.
Resisütasyonlara gidilirken Yoğun Bakım Ünitesi’nde (YB) bulunan acil çantası yoğun bakım hemşiresi/doktoru tarafından ilgili alana götürülür. Bu çantanın kontrolü yoğun bakım hemşireleri tarafından belirlenen sürelerde “Acil Çantası İlaç Malzeme Kontrol Formu” ile yapılır.
FAALİYET AKIŞI
Mavi Kod Uyarı Sisteminin İşleyişi
Hastanemizde mavi kod bildirimleri hastanenin belirli yerlerinde konumlandırılmış mavi kod bildirim telefonları ile yapılır. Kod telefonundan 2222 aranarak kod verilir, kod verilen konumdan ekipte bulunan pager lara alarm ve konum bilgisi düşer.Ekip bu bildirim üzerine ilgili konumda toplanır. Tüm işlemler bittikten sonra tekrar 2222 tuşlanarak kod sonlandırılır.Kodun başlangıç ve sonlandırılış bilgileri istatistiki veri olarak toplanır.
Mavi Kod Müdahale İşleyişi
Eğer tanık olunduysa arrest zamanı kaydedilir. (3-4 dakika süresince serebral perfüzyon olmaması, beyinde kesin bir hasara neden olabilir.)
Eğer ikinci bir hemşire daha varsa, acil arabası (Crash–Cart) alana getirilir ve hasta başı düzenlenir.
Hasta sert bir yüzeye düz bir şekilde yatırılır, hastanın altına acil arabasının arkasındaki resussitasyon tahtası konur.
Hasta EKG monitörüne bağlanır, elektrotları takılır.
Eğer hasta yatakta yatıyorsa, yatağın baş kısmı çıkartılır ve yatak ucu ile duvar arasında yeterli boşluk kalması sağlanır. Bu manevra entübasyon için hastanın başına ulaşmayı kolaylaştırır.
Solunum yolunun açık olması sağlanır. Boyun ekstansiyon pozisyonuna getirilir ancak, bu kesinlikle hiperekstansiyon olmamalıdır. Bunu yapmanın en iyi yolu işaret parmağı ve orta parmağı kullanarak çeneyi ileri doğru itip, aynı anda diğer elle alnı geriye doğru bastırmaktır. Havayolu açıldıktan sonra hastaya ambu ile soluk verilir. Eğer verilen soluklar akciğeri havalandırmazsa solunum yollarında yabancı madde olduğu düşünülerek, yabancı madde çıkarılmaya çalışılır. Yerine iyi oturmuş protezler çıkarılmaz, bunlar ventilasyon sırasında ağzın çökmesini önler. Eğer gevşemiş protezler varsa bunlar çıkarılır.
Airway ağza sokulur ve ağzın çökmediğinden emin olarak hastanın ağzına ve burnuna maske yerleştirilir.
Oksijeni sürekli ve düzenli bir şekilde sağlamak için ambu ritmik olarak sıkılır. Ambu, oksijen kaynağına bağlı olmalıdır. Ambu bir oksijen tüpüne bağlanabilir ancak; o anda bir oksijen kaynağı bulunamıyorsa ambu çevredeki havayı pompalayacaktır.
Sternumun ortasına bir elin ayası yerleştirilir, diğer el bu elin üstüne konur, dirsekler düz tutulur ve omuzların hastanın göğsü üzerinde olmasına dikkat edilir. Sternuma 4-5 cm (erişkinde) esneyecek şekilde sertçe bastırılmalıdır. Kalp kompresyonları kuvvetli olmalıdır ve dakikada 100 masaj yapılmalıdır.
Kalp kompresyonu ve ventilasyonu;
Erişkinde; 30:2 oranında,
Çocuk ve bebekte; 30:2 (iki kişi ile)
15:2 (tek kişi ile)
yapılır. Verilen nefesin, hastanın göğsünün şişmesi için yeterli olduğundan emin olmak gerekir. Bu uygulamaya, kardiyak output yeniden başlayana ve hasta hissedilir bir nabza sahip olana kadar devam edilir.
Entübasyon:
Entübasyondan önce hastanın ventile edilmesine devam edilir.
Entübasyondan önce, entübasyon ekipmanı aşağıdaki durumlar açısından kontrol edilir:
- Aspirasyon ekipmanı işler durumdadır.
- Tüp tespiti için malzeme ve kaf kontrolü için enjektör hazır bulundurulur.
- Endotrakeal tüpün kafı şişip inmektedir.
- Gerekirse endotrakeal tüp içine gayt yerleştirilir.
- Larengeskop hazırlanır.
Entübasyon sırasında anestezistin krikoid çıkıntı üzerine basma ihtiyacı olabilir. Bu manevra mide muhtevasının aspirasyonunu önler. Anestezist bu konuda yardım isterse, krikoid halkası üzerine baskı uygulanır.
Entübasyon tamamlandıktan sonra, yeniden ventilasyon ve oksijenizasyon başlatılır.
Intravenöz Yollar:
Acil kalp ilaçları ve kaybedilen sıvıyı vermek için mümkün olan en kısa sürede geniş bir vene ilgili Talimata uygun olarak girilir.
Bütün işlemler boyunca asepsi korunur.
İnfüzyon doğru şekilde yapılır.
Damardan enjekte edilen solüsyonlar ve bununla birlikte verilen ilaçlar CPR formuna doğru şekilde kaydedilir.
Defibrilasyon:
Ventriküler fibrilasyona ya da nabız alınamayan ventriküler taşikardiye son vermek için uygulanır.
Resusitasyon Sonrası Bakım:
Kardiyak arrestten sonra tam blr iyileşme görülmeyebilir. Bu nedenle hasta gözlem altında tutulur. Hasta gerekiyorsa Koroner ya da Yoğun Bakım Ünitesi gibi özel bir üniteye “Hasta Transport Hizmetleri Prosedürü” ne göre transfer edilir.
Hastane kapalı alanları dışında yapılan resisütasyonlarda hasta nakledilebilir duruma gelir gelmez “Hasta Transport Hizmetleri Prosedürü” ne göre acil servise transfer edilir.
Solunum, dolaşım, kan basıncı ve idrar çıkışı değerlendirilerek hasta kontrol edilir.
Arteriyel kan gazlari ve elektrolitleri kontrol edilir.
Hastanın kalp ritmi izlenir.
Göğüs röntgeni çekilir.
Oksijen terapisine devam edilir.
Hastanın bilinç düzeyi değerlendirilir.
Hasta rahat ettirilir ve uygun pozisyonda hemşirelik bakımı verilir.
İleri Müdahaleler: Hasta resusitasyona cevap vermemişse; ekip lideri, ileri yaşam desteklerinden pace, intraaortik balon pump ya da açık kalp masajı uygulamaları için hastanın ameliyathane, Yoğun bakıma transferine karar verir.
Hastanın transferi; anestezist, süpervizör hemşire ve porter eşliğinde gerçekleştirilir. Transfer sırasında kalp masajı ve solunum desteği devam eder. İleri yaşam desteğine cevap veren hasta, Koroner veya Cerrahi Yoğun Bakım’da takibe alınır.
Resüsitasyon Formunun Doldurulması:
- “CPR Formu”nun doldurulmasını başlatmaktan ve tamamlanmasını sağlamaktan sorumlu hemşire / hemşire/nöbetçi (supervisör) hemşire sorumludur.
- “CPR Formu”nun tüm bölümleri ilgili personel tarafından doldurularak ve imzalanır.
- “CPR Formu” doldurulurken genel form doldurma kurallarına uyulur.
- “CPR Formu” hasta kayıtları içinde muhafaza edilir.
Yapılan müdahale ile ilgi doldurulan form kalite birimine iletilir.
Formda müdahale edilen kişiye ait bilgiler, yapılan uygulama, müdahalenin yeri, çağrının yapıldığı zaman, ekibin olay yerine ulaşma zamanı, müdahalenin sonucu ve müdahale ekibinde yer alanlar ile ilgili bilgiler eksiksiz olarak doldurulur.
Tatbikatlar;
Yılda en az bir (1) defa çalışanların katılımı ile mavi kod tatbikatı gerçekleştirilir ve “Mavi kod tatbikat formu” doldurulur ve kalite biriminde saklanır. Belirlenen uygunsuzluklara yönelik gerekli iyileştirme çalışmaları yapılır.
Mavi Kod Hedefleri:
Çalışanlar düzeyinde kod bilinç düzeyinin saptanması;
Yardımcı ekip üyelerinin davranışlarının uyumu
Mavi kod ekibinin çağrıyı aldıktan sonra olay yerine ulaşma süresi ile ilgili hedef max. 3 dakikadır (tatbikat ve gerçek müdahale) Yapılan mavi kod uygulamalarında (tatbikatlar dahil) ortalama ulaşma süreleri takip edilir ve gerekirse düzeltici önleyici faaliyet başlatılır. Hedef 3dk. altında tüm ekibin toplanarak, hastaya müdahalenin başlamış olması ve eksiksiz malzeme ile olay yerinde müdahaleyi gerçekleştirebilmesidir.
CPR Eğitimleri: Her tıbbi kadro çalışanı yılda 2 defa CPR eğitimine katılmak zorundadır. Temel düzey CPR eğitimi sonunda, tüm katılımcılara uygulama sınavı yapılır. Uygulama sınavında başarısız olan çalışanlar, ikinci uygulama sınavına katılır. İkinci sınavda da başarısız olan çalışanlar, eğitimi tekrar eder.
Uygulama sınavını başarıyla geçen tüm çalışanların CPR eğitimini başarıyla tamamladı” bilgisi işlenir.
İşe yeni başlayan personele, ‘’Genel Oryantasyon Programı’’ çerçevesinde Mavi Kod Prosedürü bilgilendirmesi yapılır. Eğitimin uygulaması ve pekişmesi “Mavi Kod Tatbikatı” ile sağlanır.
